U POTRAZI ZA STRUKTUROM

Prema najstarijem evropskom mitu o stvaranju, prenesenom u Hesiodovoj Teogoniji, sve je otpočelo sa primordijalnim Haosom, iz koga su se u najstarijoj epohi izdvojili Gea (Zemlja), Tartarus (podzemni svet) i Eros (ljubav, tj. privlačna sila), nakon čega su sledila svi drugi “počeci”. Prema zanimljivoj elaboraciji koja potiče iz orfičke tradicije, i sam Haos je proizvod Hronosa (vremena) i Adrasteje (nužnosti). I mada danas možemo smatrati da je sve otpočelo pre 13,7 milijardi godina u Velikom prasku, ipak osnovni problem ostaje zapravo isti kao i u drevnim kosmologijama: nastanak najpre jednostavne, a potom sve složenije strukture iz jednostavnosti i bezobličnosti prvobitnog haosa. Ista opšta slika odnosi se i na gotovo sve druge oblasti kojima se nauka bavi: potreba za temeljnim objašnjenjem koju pred nas stavlja skoro svaki značajan fenomen u prirodi ili društvu implicira zahtev za unutrašnjom (od čega se dati fenomen sastoji?) ili spoljašnjom (kako se dati fenomen uklapa u opštiju celinu?) strukturom. Govor o atomskoj strukturi materije, logičkoj strukturi algoritma, modularnoj strukturi ljudskog uma, gramatičkoj strukturi rečenice, genetskom kodu izraženom kroz strukturu DNK, strukturalističkoj antropologiji i istoriografiji, ili hijerarhijskoj strukturi drevnih društava, jeste govor o samoj srži naučnog objašnjenja, pa i naučnog pogleda na svet. Od kosmološkog do umetničkog konteksta, od vektorskih prostora i drugih matematičkih struktura do struktura u jeziku, tokom ovog Exploratoriuma pokušaćemo da damo što je moguće širi pregled značenja i važnosti strukture u savremenoj nauci, stavljajući, kao i obično, najsnažniji akcenat na metodološke i interdisciplinarne aspekte stvaralačke avanture.